Σήμερα είναι μια καλή μέρα. Είναι ένα όμορφο αυγουστιάτικο απόγευμα και τα μαγαζιά είναι γεμάτα από κόσμο. Παρέες που συζητάνε, μιλάνε, γελάνε. Τα παρ’ολίγον ζευγαράκια, τα ήδη ζευγαράκια, τα παρα-τρίχα χωρισμένα. Φίλοι, γνωστοί, οι συμπάθειες (οι όχι και τόσο) όλες συνοψίζονται σε ένα μόνιμο βουητό, ένα ρυθμικό μονότονο και σταθερό τόνο. Αναρωτιέμαι εάν σηκωθεί κάποιος και φωνάξει! Με όλη τη δύναμη της φωνή του. Θα τον πρόσεχε κανείς; Λογικά πρώτα θα απορούσαν. Στη συνέχεια, και καθώς οι κραυγές είναι δείγμα επιθετικότητας, θα προσπαθούσαν να τον αγνοήσουν μέχρι να κουραστεί και να φύγει. Αν δεν συνέβαινε αυτό, κάποιος γενναίος θα επέμβαινε ζητώντας του να φύγει. Αν δεν έφευγε; Άλλοι γενναίοι, που φορούν τα ίδια ρούχα, θα τον ανάγκαζαν. Θα χαρακτηριστεί λοιπόν από την κοινωνία ως ταραχοποιό στοιχείο.

Αν πάλι εκείνος στεκόταν σιωπηλός κι ακίνητος στη μέση αυτού του τσίρκου; Μάλλον θα τον σκουντάγανε περαστικοί καθώς θα περνούσαν. Ενδεχομένως να μην τον έβλεπαν καν. Θα τον απομάκρυναν κάποια στιγμή επειδή θα έμπαινε στη μέση αρκετού κόσμου, και σκούντα πολύ- σκούντα λίγο, θα κατέληγε σε κάποια άκρη, ακίνητος κι αμίλητος. Στο περιθώριο. Θα αποβληθεί από το κοινωνικό γίγνεσθαι με ένα φυσικό και σχεδόν ανεπαίσθητο τρόπο.

gordin2.jpg

Misha Gordin : ‘The New Crowd’

 

Ας υποθέσουμε τώρα το εξής σενάριο:

Σήμερα είναι μια καλή μέρα. Είναι ένα όμορφο αυγουστιάτικο απόγευμα και τα μαγαζιά είναι γεμάτα κόσμο. Παρέες που ουρλιάζουν, βρίζονται, χτυπιούνται. Τα παρ’ολίγον ζευγαράκια, τα ήδη ζευγαράκια, τα παρα-τρίχα χωρισμένα. Φίλοι, γνωστοί, οι συμπάθειες, (οι όχι και τόσο) όλες συνοψίζονται σε ένα μόνιμο εκκωφαντικό ήχο κραυγών, γεμάτο εκρήξεις, γεμάτο βρισιές και ασυναρτησίες. Εάν κάποιος σηκωθεί στη μέση και φωνάξει, είναι απολύτως λογικό η συμπεριφορά του να ληφθεί ως φυσιολογική. Δεν θα απορήσει κανείς, ούτε θα ξαφνιαστεί καθώς αυτό εκλαμβάνεται ως αναμενόμενο τρόπο συμπεριφοράς από τα μέλη αυτής της κοινωνίας. Η υπερβολή, η επιθετικότητα, οι κραυγαλέες ασυναρτησίες είναι δομικά στοιχεία του κοινωνικού « συμπεριφεριακού »  κτήσματος.

gordin.jpg

Misha Gordin : ‘The New Crowd’ (Conceptual Photography)

Το ενδιαφέρον εντοπίζεται σε ένα άλλο ενδεχόμενο. Ας φανταστούμε ότι ο φίλος μας, τώρα στέκεται στη μέση του πλήθους, και αρχίζει να μιλάει με μειωμένο τον τόνο της φωνής του. Οι δηλώσεις του είναι απολύτως λογικές και ευφυείς. Η αντίδραση του πλήθους δεν θα είναι άλλη εκτός από το να τον αγνοήσουν και σιγά σιγά να περιθωριοποιηθεί.

misha gordin.jpg

Crowd: Conceptual Photography by Misha Gordin

Στο αντίθετο σενάριο, όπου όλοι αυτοί οι άνθρωποι στέκονται απολύτως σιωπηλοί και δεν ακούγεται κανένας ήχος από αυτό το πλήθος, η οποιαδήποτε διακριτική και « πολιτισμένη » αγόρευση, θα εκληφθεί ως ένα την απόλυτο πραξικόπημα, η επικινδυνότητα του οποίου θα πρέπει να κατασταλεί.  Έτσι, πάλι κάποιοι γενναίοι άνθρωποι που φοράνε τα ίδια ρούχα, θα σπεύσουν να βάλουν τάξη, διασφαλίζοντας την κοινωνική αρμονία.

crowd.jpg

Σε ποιο συμπέρασμα θα μπορούσαμε να καταλήξουμε; Λοιπόν παρατηρούμε πως η μεμονωμένη συμπεριφορά του υποκειμένου είναι ασήμαντη, καθώς η αποδοχή ή η απόρριψή της, καθορίζεται από τον συντελεστή συμμόρφωσής της σε έναν γενικευμένο κοινωνικό κανόνα συμπεριφοράς. Ο νομοθέτης, εκτελεστής και δικαστής αυτού του « κανόνα » είναι η πλειοψηφία, η μάζα. Πρόκειται για μια απλή και εύκολη διαπίστωση. Σημασία όμως πρέπει να δοθεί στην επικινδυνότητά της. Ας την συλλογιστούμε…

 

Κριστιάν Νίρκα

 

Φωτογραφία εξωφύλλου: © Constantinos Sofikitis, Winner, Greece National Award, 2017 Sony World Photography Awards

Advertisements