Πάντα ενθουσιαζόμουν όταν ανακάλυπτα πως υπάρχουν ομοιότητες και » συνδέσεις» μεταξύ, φαινομενικά, διαφορετικών αντικειμένων. Είναι κάτι που με κάνει να πιστεύω πως ο άνθρωπος προσπαθεί συνεχώς να ερμηνεύσει τον κόσμο, να οργανώσει τη σκέψη του, να καταγράψει τα όσα αντιλαμβάνεται, απλά κάθε φορά το κάνει αλλιώς, ανάλογα με την ειδίκευση του, τις ικανότητές του. Παρακάτω έχουμε μια διάσημη σεστίνα του Χάιμε Χιλ ντε Μπιέντμα, με τίτλο Απολογία και αίτημα :

Και τι να πεις για τη μάνα Ισπανία

τη χώρα που ‘χει όλα τα δαιμόνια

όπου η κακή εξουσία και η φτώχια

δεν είν’ μονάχα φτώχια κι εξουσία

παρά είν’ ο μυστικισμός του ανθρώπου

η άφεση της δικής μας ιστορίας ;

 

Από κάθε ιστορία της Ιστορίας

πιότερη λύπη κρύβει η Ισπανία,

τέλος άσχημο. Σάμπως ο άνθρωπος

βαρέθηκε να πολεμά δαιμόνια

και τους παρέδωσε την εξουσία,

να βρουν άκρη, τους είπε, με τη φτώχια .

 

Η αρχαία και γνωστή σε όλους μας φτώχια

που χάνεται βαθιά στην ιστορία

λεν πως δεν φταίει γι’ αυτήν η εξουσία,

μα καταράστηκαν την Ισπανία,

χρέος να ξοφλάει σε όλα τα δαιμόνια,

με πείνα και με μόχθο των ανθρώπων.

 

Συχνά σκέφτομαι τούτους τους ανθρώπους,

συχνά σκέφτομαι γύρω από την φτώχια

της χώρας που ‘χει όλα τα δαιμόνια.

Και συχνά σκέφτομαι άλλη ιστορία,

διάφορη, πιο απλή, άλλη Ισπανία

όπου πράγματι φταίει η εξουσία.

 

Να νιώσω θέλω πως κακή εξουσία

ειν’ ένα άθλιο πράμα των ανθρώπων

και όχι μεταφυσική, πως η Ισπανία

μπορεί και πρέπει να βγει απ’ τη φτώχια

έχει χρόνο να αλλάξει η ιστορία

προτού μαζί την πάρουν τα δαιμόνια.

 

Να νιώσω θέλω πως δεν είν’ δαιμόνια.

Είν’ άνθρωποι με χρέος στην εξουσία,

και κάπου κατέχουν κάλπικη ιστορία.

Αυτοί έχουν πουλήσει τους ανθρώπους,

και τους έχουνε ρίξει μες στη φτώχια

κι έκλεψαν την υγεία της Ισπανίας.

 

Ζητώ η Ισπανία να διώξει τα δαιμόνια.

Ν’ ανέβει η φτώχια ως την εξουσία.

Και οι άνθρωποι να φτιάχνουν ιστορία.

Αυτό που είναι αξιοπρόσεκτο σε μια σεστίνα ,πέρα από το λογοτεχνικό της ενδιαφέρον, είναι η αυστηρή της δομή. Η παραπάνω, όπως και οποιαδήποτε άλλη σεστίνα, είναι ένα ποίημα αποτελούμενο από έξι εξάστιχες στροφές και μια τρίστιχη, η οποία παίζει το ρόλο της επωδού. Ξεχνώντας για λίγο την τρίστιχη επωδό, μπορούμε εύκολα να παρατηρήσουμε μια πολύ συγκεκριμένη μορφή ομοιοκαταληξίας. Αντιστοιχίζοντας τις λέξεις » Ισπανία» , » δαιμόνια» , » φτώχια» , » εξουσία» , » άνθρωπος» και » ιστορία» στους αριθμούς από το 1 έως το 6, οι καταλήξεις των έξι βασικών στροφών μοιάζουν κάπως έτσι:

1η στροφή: 1 2 3 4 5 6 

2η στροφή: 6 1 5 2 4 3

3η στροφή: 3 6 4 1 2 5

4η στροφή: 5 3 2 6 1 4

5η στροφή: 4 5 1 3 6 2

6η στροφή: 2 4 6 5 3 1

Για τη σύνθεση, λοιπόν, μια σεστίνας χρειαζόμαστε μια εξάστιχη στροφή με ενδεκασύλλαβους στίχους, οι οποίοι δεν έχουν ομοιοκαταληξία μεταξύ τους. Για τη μετάβαση από τη μια στροφή στην άλλη, ακολουθούμε των παρακάτω αλγόριθμο. Η κατάληξη του τελευταίου στίχου της εκάστοτε στροφής γίνεται κατάληξη του πρώτου στίχου της επόμενης, η κατάληξη του πρώτου στίχου σε κατάληξη του δεύτερου, του προτελευταίου κατάληξη του τρίτου, του δεύτερου κατάληξη του τέταρτου, του τέταρτου κατάληξη του πέμπτου και τέλος του τρίτου κατάληξη του τελευταίου. Παρατηρώντας το παραπάνω σχήμα, βλέπουμε εύκολα πως η μέθοδος σύνθεσης μιας σεστίνας, θυμίζει πολύ το γνωστό λογικό παζλ Σουντόκου. Πράγματι ,με την παραπάνω μετατροπή, δημιουργήσαμε ένα 6×6 τετράγωνο του οποίου η κάθε γραμμή και η κάθε στήλη περιλαμβάνει τον κάθε αριθμό από το 1 έως και το 6 μόνο μια φορά.

Είναι, λοιπόν, θαυμάσιο πως ακολουθώντας τον ίδιο αλγόριθμο, μπόρεσε ο άνθρωπος να δημιουργήσει δύο εξ’ όψεως τελείως » διαφορετικά » πράγματα, μια ποιητική σύνθεση και ένα λογικό παζλ!

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~

Πηγή: » Τι κοινό έχουν μια σεστίνα και ένα σουντόκου; » από το βιβλίο » Ή ΤΟ ΑΒΓΟ ΤΗΝ ΚΟΤΑ: χαζές ερωτήσεις και απρόσμενες απαντήσεις» του Κάρλο Φραμπέτι, από τις εκδόσεις » ΟΠΕΡΑ » .

Έτος έκδοσης : 2018  (ISBN13 : 9789608397941)

Περόγαμβρος  Γιώργος

 

Advertisements