Η αμφιβολία είναι απόγνωση της σκέψης, η απόγνωση είναι αμφιβολία της προσωπικότητας, γι’αυτό εκτιμώ τόσο τον προσδιορισμό της επιλογής, που έγινε ο κόσμος μου, η ραχοκοκαλιά της αντίληψής μου για τη ζωή, αν και δεν προσποιούμαι καθόλου ότι έχω ένα σύστημα.

Η αμφιβολία είναι η εσωτερική κίνηση της ίδιας της σκέψης και μέσα στην αμφιβολία μου φέρομαι πιο απρόσωπα απ’ότι μπορώ. Αν υποθέσουμε ότι η σκέψη, όταν η αμφιβολία ολοκληρώνεται, βρίσκει το απόλυτο και αναπαύεται εκεί, αυτή αναπαύεται εκεί όχι ως συνέπεια μιας επιλογής, αλλά ως συνέπεια της ίδιας της ανάγκης για την οποία αμφέβαλε κανείς. Δεδομένου ότι η αμφιβολία η ίδια είναι ένας προσδιορισμός ανάγκης, καθώς και η ανάπαυση.

Αυτό είναι το υψηλόν της αμφιβολίας, αυτό το οποίο συχνά καμαρώνει και δοξάζει ο κόσμος που δεν καταλαβαίνει καν αυτό που λέει. Μα ακριβώς το γεγονός ότι υπάρχει ένας προσδιορισμός ανάγκης δείχνει ότι δεν περιλαμβάνεται όλη η προσωπικότητα στην κίνηση.

Λέει γι’αυτό κάτι πολύ αληθινό όποιος λέει: θα πίστευα ευχαρίστως, αλλά δεν μπορώ, χρειάζεται ν’αμφιβάλλω.

Γι’αυτό βλέπει κανείς συχνά ότι όποιος αμφιβάλλει μπορεί ωστόσο να κατέχει μια θετική αξία, η οποία βρίσκεται εκτός κάθε σχέσης με τη σκέψη της. Αυτή μπορεί για παράδειγμα, να είναι ένα άτομο με πλήρη συνείδηση, που δεν αμφιβάλλει καθόλου για την αξία του καθήκοντος ως ρυθμιστή της δράσης του και του οποίου τα συναισθήματα ανθρώπινης συμπάθειας δεν επηρεάζονται καθόλου από την αμφιβολία.

Από την άλλη, βλέπει κανείς, ειδικά στις μέρες μας, άτομα που έχουν απόγνωση στην καρδιά, αν και έχουν κατανικήσει την αμφιβολία. Αυτό που είναι προφανές ειδικά αν λάβω υπόψη μου τους Γερμανούς φιλοσόφους.

Η σκέψη τους είναι νηφάλια, η λογική αντικειμενική σκέψη τους ηρεμεί στην αντίστοιχη αντικειμενικότητά τους, κι όμως είναι απεγνωσμένοι ακόμα και αν παραπλανούν με την αντικειμενική τους θεώρηση. Ο άνθρωπος πράγματι μπορεί να αφαιρεθεί με πολλούς τρόπους, και δεν υπάρχει καλύτερο ναρκωτικό από την αφηρημένη θεώρηση, γιατί αυτό που είναι απαραίτητο σε αυτήν είναι να παραμείνει κανείς όσο πιο απρόσωπος γίνεται. Η αμφιβολία και η απόγνωση βρίσκονται, επομένως, οικεία σε δυο σφαίρες εντελώς διαφορετικές χορδές της ψυχής που τίθενται σε κίνηση. Αυτό το συμπέρασμα όμως δεν με ικανοποιεί καθόλου, γιατί η αμφιβολία και η απόγνωση συντονίζονται με τον τρόπο αυτόν, και αυτό δεν πρέπει να συμβαίνει.

 

Πηγή: Η ιστορία της Φιλοσοφίας, επιστημονική επιμέλεια Umberto Eco και Riccardo Fedriga

Advertisements