Η ποιητική συλλογή «Στιγμιό-τυπα» της Βασιλικής Δραγούνη αποτελεί ένα ταξίδι στις μικρές αλλά καθοριστικές στιγμές της ζωής. Μέσα από σύντομες, συγκινητικές εικόνες και εσωτερικούς στοχασμούς, η ποιήτρια αποτυπώνει την καθημερινότητα με ευαισθησία και παρατηρητικότητα, προσκαλώντας τον αναγνώστη να σταθεί και να δει την ομορφιά που κρύβεται στις λεπτομέρειες.
βιογραφικό σημείωμα
Η Βασιλική Δραγούνη είναι Ελληνίδα ποιήτρια και συγγραφέας. Έχει σπουδάσει Αγγλική Φιλολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ευρωπαϊκή Συγκριτική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης και έχει μεταπτυχιακό στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Εργάζεται στον αεροπορικό χώρο. Έχει συμμετάσχει σε πάνω από 180 συλλογικές εκδόσεις και έχει εκδώσει 20 ποιητικές συλλογές, 4 συλλογές διηγημάτων, 5 μικρονουβέλες και μία πολύγλωσση συλλογή δοκιμίων. Η ποίησή της έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, ιταλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, πορτογαλικά, σικελικά, λατινικά, κινεζικά και βουλγαρικά και έχει συμπεριληφθεί σε διεθνείς ποιητικές ανθολογίες και πολύγλωσσες τριλογίες. Έχει τιμηθεί με πολυάριθμα λογοτεχνικά βραβεία και διακρίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και διατηρεί προσωπική λογοτεχνική ιστοσελίδα (https://artifactspirit.
Ερώτηση: Οι σπουδές σας στην αγγλική φιλολογία και λογοτεχνία, σε συνδυασμό με το μεταπτυχιακό σας στις διεθνείς και ευρωπαϊκές σπουδές, πώς έχουν επηρεάσει τη θεματολογία και τη γλώσσα της ποίησής σας;
Απάντηση: Οι σπουδές μου στην Αγγλική Φιλολογία και Λογοτεχνία, σε συνδυασμό με το μεταπτυχιακό μου στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές, λειτούργησαν συμπληρωματικά στη διαμόρφωση τόσο της θεματολογίας όσο και της γλώσσας της ποίησής μου. Η επαφή μου με την αγγλόφωνη λογοτεχνική παράδοση με μύησε σε έναν λόγο λιτό, υπαινικτικό και εσωτερικό, όπου το συναίσθημα δεν δηλώνεται αλλά υποβάλλεται. Μέσα από ποιητές και ποιήτριες που εστιάζουν στη σιωπή, στη ρωγμή της καθημερινότητας και στη χαμηλόφωνη δραματικότητα, καλλιέργησα μια γλώσσα πυκνή, μετρημένη, απαλλαγμένη από ρητορικές εξάρσεις. Παράλληλα, η αγγλική φιλολογία με ευαισθητοποίησε στη λειτουργία του ελεύθερου στίχου και στη δύναμη των απλών εικόνων που αποκτούν συμβολικό βάθος.
Από την άλλη πλευρά, οι Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές ενίσχυσαν την κοινωνιοκεντρική διάσταση της ποίησής μου. Η μελέτη των συλλογικών ταυτοτήτων, της ιστορικής μνήμης, των μετακινήσεων, των ορίων και των αποκλεισμών διεύρυνε το υπαρξιακό μου βλέμμα, συνδέοντας το ατομικό βίωμα με το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο. Έτσι, ζητήματα όπως ο χρόνος, η απώλεια, η μοναξιά και η αναζήτηση ταυτότητας δεν εμφανίζονται αποκομμένα, αλλά εγγράφονται σε ένα ευρύτερο, συχνά υπόγειο, κοινωνικό πεδίο.
Τέλος, η γυναικεία οπτική στην ποίησή μου διαμορφώθηκε μέσα από αυτή τη διπλή παιδεία: όχι ως κραυγή ή καταγγελία, αλλά ως στοχαστική, βιωματική παρουσία που παρατηρεί, θυμάται και αντιστέκεται σιωπηλά. Η γλώσσα και η θεματολογία μου, λοιπόν, αποτελούν το σημείο συνάντησης της λογοτεχνικής εσωτερικότητας με την κοινωνική συνείδηση, του προσωπικού με το συλλογικό.
Ερώτηση: Εργάζεστε στον αεροπορικό χώρο, έναν χώρο που συνδέεται έντονα με το ταξίδι και τη μετάβαση. Πώς συνομιλεί αυτή η εμπειρία με τον ποιητικό σας κόσμο και ειδικά με τη συλλογή Στιγμιό-τυπα;
Απάντηση: Η εργασία μου στον αεροπορικό χώρο με έχει φέρει σε μια διαρκή συνθήκη μετάβασης, αναμονής και αποχωρισμού, σε έναν χώρο όπου ο χρόνος δεν κυλά γραμμικά αλλά διασπάται σε στιγμές έντασης, παύσης και αιφνίδιας κίνησης. Αυτή η εμπειρία συνομιλεί ουσιαστικά με τον ποιητικό μου κόσμο, καθώς με έφερε πιο κοντά στο φευγαλέο της ανθρώπινης παρουσίας και στο εύθραυστο της στιγμής, στοιχεία που βρίσκονται στον πυρήνα της συλλογής Στιγμιό-τυπα.
Στον αεροπορικό χώρο οι άνθρωποι συναντιούνται για λίγο, χωρίς να γνωρίζουν ο ένας τον άλλον, κουβαλώντας ιστορίες, απώλειες, προσδοκίες και φόβους που σπάνια εκφράζονται. Αυτές οι σιωπηλές, σχεδόν αόρατες στιγμές – ένα βλέμμα στην αίθουσα αναμονής, μια χειρονομία αποχαιρετισμού, η ένταση πριν την αναχώρηση – λειτουργούν όπως τα ποιήματα της συλλογής: ως στιγμιότυπα που δεν επιδιώκουν να αφηγηθούν ολόκληρες ιστορίες, αλλά να συλλάβουν την πυκνότητά τους σε μια ελάχιστη χρονική ρωγμή.
Η «σκοτεινή», ορισμένες φορές, διάθεση των Στιγμιό-τυπων συνδέεται ακριβώς με αυτή τη συνειδητοποίηση της προσωρινότητας. Το ταξίδι, πέρα από την υπόσχεση της φυγής, εμπεριέχει πάντα και την απώλεια: κάτι αφήνεται πίσω, κάτι αλλάζει ανεπιστρεπτί. Έτσι, η συλλογή λειτουργεί σαν ένα λογοτεχνικό άλμπουμ, όπου κάθε ποίημα είναι ένα καρέ μνήμης, φαινομενικά στατικό, που αποτυπώνει τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην κίνηση και τη σιωπή, την παρουσία και την απουσία.
Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία μου στον αεροπορικό χώρο δεν αποτελεί απλώς θεματικό υλικό, αλλά έναν τρόπο θέασης του κόσμου που διαπερνά τη γραφή μου: μια συνεχής εγρήγορση απέναντι στο ελάχιστο, το παροδικό, αλλά και το βαθιά ανθρώπινο.
Ερώτηση: Με είκοσι ποιητικές συλλογές και έργα σας μεταφρασμένα σε άλλες γλώσσες, τι θεωρείτε ότι παραμένει σταθερό στον πυρήνα της γραφής σας και τι έχει αλλάξει με το πέρασμα των χρόνων;
Απάντηση: Παρά τη χρονική απόσταση και την εξέλιξη που αποτυπώνεται από συλλογή σε συλλογή, ο πυρήνας της γραφής μου παραμένει σταθερός. Στο κέντρο της ποίησής μου εξακολουθεί να βρίσκεται η ανάγκη να διερευνήσω την ανθρώπινη εμπειρία μέσα από τη σιωπή, το υπαινικτικό και το ανεπαίσθητο. Η εσωτερικότητα, η υπαρξιακή αγωνία, η σχέση με τον χρόνο και τη μνήμη, καθώς και η προσπάθεια να δοθεί φωνή σε ό,τι συνήθως μένει αθέατο ή ανείπωτο, εξακολουθούν να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο γράφω. Σταθερή παραμένει και η επιλογή ενός λιτού λόγου, όπου κάθε λέξη καλείται να φέρει το βάρος της εμπειρίας χωρίς περιττές εξάρσεις.
Αυτό που έχει αλλάξει με το πέρασμα των χρόνων είναι κυρίως η οπτική της ματιάς. Η ποίηση μου έχει μετακινηθεί από μια έντονα προσωπική διερεύνηση προς μια ευρύτερη, κοινωνικά εγγεγραμμένη ανάγνωση του βιώματος. Η δραματικότητα δεν έχει ενταθεί, αντίθετα, έχει εσωτερικευθεί περισσότερο, αποκτώντας βάθος και διάρκεια. Παράλληλα, η γλώσσα έχει γίνει πιο λιτή και τολμηρή στη σιωπή της, επιτρέποντας στα κενά, στις παύσεις και στις αποσιωπήσεις να λειτουργούν εξίσου σημασιολογικά με τις λέξεις.
Η μετάφραση των έργων μου σε άλλες γλώσσες συνέβαλε επίσης σε αυτή την εξέλιξη, καθώς με έφερε αντιμέτωπη με την ουσία του ποιητικού λόγου πέρα από τα γλωσσικά του συμφραζόμενα. Έτσι, αν κάτι έχει αλλάξει, είναι ο τρόπος προσέγγισης του ίδιου σταθερού πυρήνα: με μεγαλύτερη επίγνωση, λιγότερη ανάγκη εξήγησης και περισσότερη εμπιστοσύνη στη δύναμη του υπόγειου νοήματος.
Ερώτηση: Η νέα σας ποιητική συλλογή Στιγμιό-τυπα, που κυκλοφορεί από το ITravelPoetry, μοιάζει να λειτουργεί σαν ένα λογοτεχνικό άλμπουμ στιγμών. Πώς γεννήθηκε η ιδέα αυτής της μορφής και τι “στιγμές” θέλατε να διασώσετε;
Απάντηση: Η ιδέα της μορφής των Στιγμιό-τυπων γεννήθηκε από την ανάγκη να αποτυπωθεί αυτό που συνήθως διαφεύγει: οι μικρές, σχεδόν ασήμαντες στιγμές που όμως κουβαλούν έντονο συναισθηματικό και υπαρξιακό φορτίο. Όπως σε ένα φωτογραφικό ή μουσικό άλμπουμ, έτσι και εδώ, κάθε ποίημα λειτουργεί ως ένα αυτόνομο καρέ, όχι για να αφηγηθεί μια ολοκληρωμένη ιστορία, αλλά για να παγώσει για λίγο τον χρόνο και να φωτίσει το εύθραυστο της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η μορφή αυτή προέκυψε οργανικά μέσα από τη θεματολογία της συλλογής: τη φευγαλέα φύση του χρόνου, τη μεταβατικότητα και την αίσθηση ότι οι πιο καθοριστικές στιγμές δεν είναι απαραίτητα οι μεγάλες ή οι θεαματικές, αλλά εκείνες που περνούν χαμηλόφωνα. Στιγμές αναμονής, εσωτερικής παύσης, απώλειας, σιωπηλής συνειδητοποίησης ή ανεπαίσθητης μετατόπισης της μνήμης. Αυτές ήθελα να διασώσω: τις στιγμές που, ενώ φαίνονται ασήμαντες, αφήνουν ένα ίχνος που επιμένει.
Το ITravelPoetry, ως εκδοτικός οίκος που συνδέεται με την έννοια του ταξιδιού, ενίσχυσε αυτή τη λογική της συλλογής. Όχι ως γεωγραφική περιήγηση, αλλά ως εσωτερικό ταξίδι μέσα στο χρόνο και τη μνήμη. Τα Στιγμιό-τυπα επιχειρούν να καταγράψουν όχι τον προορισμό, αλλά τη μετάβαση: τη ρωγμή ανάμεσα στο πριν και το μετά, εκεί όπου η στιγμή γίνεται εύθραυστη, σκοτεινή και ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινη.
Ερώτηση: Ποιόν ρόλο πιστεύετε ότι μπορεί να έχει σήμερα η ποίηση σε έναν κόσμο ταχύτητας, πληροφορίας και συνεχούς μετακίνησης;
Απάντηση: Σε έναν κόσμο που κινείται με ταχύτητα, κατακλύζεται από πληροφορία και ευνοεί τη συνεχή μετακίνηση, φυσική και νοητική, η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος παύσης και εστίασης. Δεν ανταγωνίζεται την ταχύτητα ούτε επιδιώκει να την ακολουθήσει, αντίθετα, προτείνει έναν διαφορετικό χρόνο, έναν χρόνο εσωτερικό, όπου η εμπειρία μπορεί να βιωθεί και να νοηματοδοτηθεί.
Η ποίηση έχει τη δυνατότητα να αντισταθεί στη διάχυση και την επιφανειακότητα, επαναφέροντας τη σημασία της σιωπής, της προσεκτικής ανάγνωσης και της βαθύτερης σχέσης με τη γλώσσα. Μέσα από τον λιτό και πυκνό λόγο της συμπυκνώνει το βίωμα και προσφέρει έναν τρόπο κατανόησης ενός κόσμου που δεν βασίζεται στη συσσώρευση δεδομένων, αλλά στη στοχαστική επεξεργασία του ουσιώδους.
Παράλληλα, σε ένα περιβάλλον συνεχούς μετακίνησης και ρευστών ταυτοτήτων, η ποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως τόπος μνήμης και εσωτερικής επιστροφής. Συνδέει το ατομικό με το συλλογικό, το προσωπικό βίωμα με τις κοινωνικές και ιστορικές συνθήκες, χωρίς κραυγές ή εύκολες απαντήσεις. Με αυτόν τον τρόπο δεν προσφέρει βεβαιότητες, αλλά ανοίγει χώρο για ερωτήματα, ενσυναίσθηση και αναστοχασμό.
Τελικά, ο ρόλος της ποίησης σήμερα δεν είναι να εξηγήσει τον κόσμο, αλλά να τον φωτίσει από μέσα, να υπενθυμίσει την αξία της ανθρώπινης σκέψης, εμπειρίας και μνήμης, σε μια εποχή που συχνά τη διασπά.
